Atex, Fransızcada Atmospheres Explosibles yani patlayıcı ortamlar anlamına gelen kelimelerden oluşturulan kısaltmadır. Avrupa Birliği’nde patlayıcı ortamlarda kullanılması düşünülen tüm ekipman ve sistemlerin güvenliğini düzenlemektedir. Atex genel olarak iki farklı direktiften meydana geliyor. Bunlardan birincisi ekipman direktifidir. Bir diğeri de iş yeri direktifidir. Ekipman direktiif olan ATEX 2014/34/EU patlayıcı olarak kabul edilen ortamlarda kullanılacak olan ekipman ve koruyucu sistemleri baz alıyor. Bunların tasarımından üretim sürecine kadar her detayla yakından ilgilenir. İş yeri direktifi olan ATEX 1999/92/EC ise işyerlerinde patlayıcı ortam risklerini değerlendirmektedir. Aynı zamanda çalışanların güvenliği ile ilgilenir.
Atex nedir sorusuna yanıt vermek gerekirse patlama riski yüksek olan ortamlarda güvenliği sağlamak adına gerekli olan standartlar bütünüdür. Bu standartlar hem ekipmanların ortama uygun üretilmesinde etkili olur hem de iş yerlerinde risk yönetimini daha kolay hale getirir. Patlayıcı ortamların yangın ya da patlama risklerini en aza indiren sistemlerdir. Ark ve yüksek sıcaklık üreten ekipmanların kullanımının önüne geçmektedir.
Tüm bunların yanı sıra iş yerlerini belirli sınıflandırmalara tabi tutar. Bu sınıflandırmayı da risk düzeylerine göre gerçekleştirir. Zone sınıfları olarak isimlendirilen kategoriler mevcuttur. Böylece ekipman seçimi daha doğru yapılırken ortamdaki riskler de en az düzeye indirilir.
Atex’in Amacı Nedir?
Atex direktifleri ile birçok farklı temel amaç ele alınır. Patlama riski olan ortamlarda hem insan hayatını hem de can kaybını önlemek adına belirli standartlar vardır. Firmaların bu standartlara uymama lüksü bulunmaz. Bu bakımdan Atex temel amaçları arasında şunları saymak mümkün olur:
- Patlama risklerini önlemek için önemli direktifleri bulunmaktadır. Özellikle bu ortamlarda kullanılan ekipmanların kesinlikle kıvılcım ya da yüksek ısı üretmemesi için yasaklarla kontrol altında tutulmaktadır.
- Tehlikeli alan ekipmanlarının güvenli üretilmesini amaçlar. Yanlış ekipmanların kullanılmasının önüne geçer. Aynı zamanda bunların uluslararası alanda uyumlu olmasına yardımcı olur.
- İş yerlerinde güvenliğin sağlanabilmesi için koruyucu önlemler alınmasına olanak tanır.
- İşletmeler için kaza maliyetini en aza indirir. Patlamalar bir işletmede çok yüksek maliyetlere neden olabilir.
- Çevresel koruma amacı da vardır. Bu patlamaların çevreye zarar vermesinin önüne geçilmektedir.
Atex Belgesinin Önemi Nedir?
Atex belgesinin önemi her patlayıcı ve tehlike içeren ortamlarda öne çıkar. Bu belgenin alınması tehlikeli ortamlarda kullanılan cihaz ve ekipmanların güvenliğini resmi olarak belgelemektedir. Can ve mal güvenliğini sağlamak adına önemli bir belgedir. Çalışanların can güvenliğini sağlamak için patlayıcı olan ortamlar için alınması gerekir. Çünkü bu sertifikalı olan ekipmanlar ortamda hem kıvılcım hem de aşırı ısı meydana getirmemektedir. Bunların yanında tesisler için de Atex belgesi önemlidir.
Tesislerin Atex belgesi varsa burada kullanılan cihazların patlama riskleri dikkate alınarak test edildiklerini göstermektedir. Bu şekilde üretim yerleri maddi zarar risklerini minimize edecektir. Yasal olarak AB ülkelerinde ve birçok alanda Atex belgesi zorunlu tutulmaktadır. Bu belgenin olmaması ya da belgesiz ekipman kullanımı işletmeler açısından ceza ya da iş durdurma cezalarını beraberinde getirmektedir. Endüstri alanlarında üreticiler ve kullanıcılar arasında güven oluşmasına zemin hazırlar. Bunların yanı sıra uluslararası ticaret alanlarında firmalara avantaj kazandırır. Çünkü belgesiz ürünlerin uluslararası pazarlarda satılması daha zordur.
Bunların yanı sıra risk yönetimi ve sigorta avantajı da yaratmaktadır. Tesislerin sigorta kapsamını ve risk yönetimlerini kolay hale getirmektedir. Sigorta şirketleri sertifikasız cihazları kabul etmediği için bu belge oldukça önemlidir.
Atex Belgesi Nasıl Alınır?
Patlayıcı ortamlar için alınacak olan Atex belgesi burada kullanılan ekipmanların güvenli olduğunu doğrular. Bu belgenin alınabilmesi için ürünün tanımı yapılmalı ve başvuru süreci başlatılmalıdır. Başvuru sonrasında ürünlerin kullanılacağı ortamların zone sınıfı belirlenmektedir. Ürünlerin Atex standartlarına uygun olup olmadığına bakılmaktadır. Üretim denetimleri de yapılarak üretim tesislerinde kalite yönetim sistemlerinin denetlenmesi gerçekleştirilir. Başarılı bir süreç sonrasında da kurumlar Atex belgelerini kolayca alabilirler. Atex belgeli olan ürünler CE ve Ex işaretleri ile işaretlenmektedir. Bu da ürünlerin patlayıcı ortama uygun olduklarının anlaşılmasını sağlar.
Atex Sertifikası Kaç yıl Geçerlidir?
Atex belgesinin geçerlilik durumu belirli bir süre ile sınırlanmamıştır. Yani doğrudan şu kadar yıl geçerlidir. İbaresi bulunmaz. Sertifika verildiği tarihten itibaren geçerli kabul edilmektedir. Sürekli geçerliliğini koruyan bir belgedir. Ancak üreticilerin gerekli denetimleri aksatmaması gerekir.
